Kỹ thuật trồng cây ớt

Kỹ thuật trồng và chăm sóc cây ớt

1. Đặc điểm sinh học: Cây ớt là loại cây gia vị phổ biến, quả ớt mang lại vị đậm đà trong mỗi bữa ăn. ớt là loại cây thuộc họ cà, tên khoa học của nó là Capsicum annum L. Đây là loại cây sống khá dài, nên được chăm sóc tốt thì chúng có thể cho quả trong nhiều năm. Cây ớt thuộc loại thân cỏ, cây không cao nhưng nhiều cành lá. Lá cây có dạng hình thoi, hơi nhọn về phía ngọn lá. Lá ớt thuộc loại lá đơn mọc đối nhau, lá có cuống. Hoa ớt là hoa đơn có 5 có cánh, hoa mọc ở nách lá. Quả ớt có nhiều loại, khi non màu xanh, khi chín có màu vàng hoặc đỏ, quả có vị cay nồng. Cây ớt mọc nông, rễ chùm, ớt không chịu được úng nhưng chịu nóng rất tốt. Cũng do bộ rễ ăn nông nên không chịu được hạn.

Trong họ nhà ớt có rất nhiều loại, mỗi loại có một đặc điểm hình thức riêng.

Cây ớt

* Ớt sừng trâu: Cây cao khoảng 80 - 100cm, phân nhánh nhiều. Cây cho khá nhiều quả, trung bình mỗi cây có 100 - 120 quả. Quả ớt sừng trâu dài 15cm, đường kính lớn nhất khoảng 2cm. Quả có hình dạng cong, đỉnh nhọn, khi chín có màu đỏ tươi. Cây ớt có nhiều lứa quả, cho năng suất cao, trung bình là 10 - 14 tấn/ha.

* Ớt chìa Vôi: Thân cây cao từ 50 - 80cm, phân nhánh nhiều. Mỗi cây cho khoảng 150 - 200 quả. Quả ớt chìa Vôi nhỏ, nhiều hạt. Người ta dùng ớt chìa vôi làm ớt bột. Thời gian sinh trưởng từ khi ra hoa đến khi thu hoạch là 120 - 160 ngày. Năng suất bình quân 5 - 7 tấn/ ha. -

* Ớt chỉ thiên: Người ta gọi là ớt chỉ thiên bởi vì quả ớt không chúc xuống dưới như các loại quả khác mà chỉ thẳng lên trời, ớt chỉ thiên lá nhỏ nhưng rất cay. Độ cao trung bình khoảng 70 - 80cm. Chu kỳ sinh trưởng khoảng 150 - 180 ngày, năng suất bình quân 7 - 8 tấn/ ha. ớt chỉ thiên sống được lâu năm nên trồng ớt ở chỗ cao.

* Ớt rau: Thân cấy thấp, lá to, quả to có múi. ớt này có đặc điểm là không có vị cay. Nó thường dùng khi còn xanh như một vị rau bình thường. Năng suất của loài ớt này cũng khá cao, trung bình 12 15 tấn/ha.

2. Ứng dụng: Ớt là món gia vị không thể thiếu được trong mọi gia đình. Ớt có thể dùng để pha nước chấm, cho vào các thức ăn có mùi tanh... Ngày nay, ớt trở thành một hàng xuất khẩu có giá trị, đem lại khoản ngoại tệ lớn cho nhiều nước.

Kỹ thuật trồng ớt

a. Đất trồng: ớt là loại cây dễ thích nghi, không kén đất nhưng nếu muốn thu năng suất cao thì nên trồng ở những nơi đất cao, dễ thoát nước. Những nơi đất có độ ẩm cao dễ làm cho ớt bị thối rễ, héo cây.

Chọn đất trồng ớt phải là đất lắm mùn, trước đó chưa trồng các loại cây cùng họ (ít nhất một vụ). Đất cần cày ai trước 15 ngày. Xử lý đất nếu đất có sâu, trùng bằng vôi bột hoặc faradan. Đất trồng ớt phải đánh luống cao khoảng 20 - 30cm, rộng khoảng 1,2 - 1,4m. ở những nơi đất xám, đất cát có thể đánh luống cao và hơi dốc mặt để dễ thoát nước,

Việc trồng ớt cũng tùy thuộc vào từng loại. ớt sừng trâu trồng cách nhau 50cm, mỗi luống trồng 2 hàng dọc gần nhau (mật độ 30.000 - 33.000 cây/ha) giống ớt chỉ thiên thì khoảng cách giữa hai hàng là 1m, khoảng cách giữa cây trong hàng là 40 - 50cm (mật độ 23.000 - 25.000 cây/ ha). ớt rau cũng cách hàng khoảng 1m, cây cách cây 50 - 60cm (mật độ 22.000 - 23.000 cây/ ha).

b. Ươm cây ớt ăn non: Gieo ớt con thường gieo lên luống. Đất gieo hạt cũng phải được chuẩn bị kỹ: lấy 10 - 15kg phân chuồng hoai trộn với 1 - 2 kg phân lân rồi rải. đều trên diện tích 20m”. Đánh đất ươm thành luống cao 10 - 15cm. Mật độ gieo hạt là 20 gam/20m”. Người ta thường trộn đều hạt ớt với tro bếp, đất mùn... rồi đem vãi lên mặt luống Sau đó dùng cho nhỏ cào đều để cho hạt ớt chìm sâu xuống mặt đất. Tiếp đó dùng rơm rạ hay lá chuối phủ lên trên, tưới nhẹ để làm ẩm đất.

Sau khi cây con bắt đầu mọc, ta nên chú ý giữ mức độ ẩm và cường độ ánh sáng vừa phải. Ngày này, người ta hay dùng lưới ni lông để phủ. Lưới ni lông sẽ bảo vệ cây trong mưa lớn, tránh nóng, tránh bốc hơi và tháo ra cuộn vào rất dễ.

Mỗi lần tưới nước cần chú ý nhổ các cây cỏ mọc chen vào luống ớt, ớt con tốt phải mọc đều, xanh đều, không vàng lá. Nếu bị vàng lá nên pha loãng 50 - 100gam urê để tưới 20m2 đất. Sau khi tưới đạm phải tưới nước để tránh đạm làm cháy cây.

Nếu lá quá xanh thì tưới bằng phân kali. Bón tro bếp và tưới kali sẽ làm cây cứng cáp, dễ sống. Quan sát đến khi ớt ra 6 lá, cao 10 - 15 cm là có thể đưa ra trồng được.

c. Chăm sóc ớt: Đưa ớt ở vườn ươm ra trồng ở các luống, tưới nước để cây dễ hút ẩm. Gặp hôm trời nắng to nên tìm cách để che đậy, tránh ánh nắng gọi trực tiếp. Sau khi trồng 5 - 7 ngày nên kiểm tra xem có cây nào chết thì phải dấm lại cho đủ mật độ. Chăm sóc ớt phải chú ý giữ độ tơi xốp cho đất. Nhất là sau cơn mưa đất bị nén thì xới đất lên cho thoáng khí, giúp cho cây lớn nhanh. Khi thấy có cỏ cần phải xới cỏ, xới đất cho đều.

Trồng khoảng 10 ngày cây sẽ trở lại bình thường, màu xanh sẽ được phục hồi. Đến lúc đó cần bón thúc khoảng 50 - 60 kg urê hay 120 - 150 kg phân NPK rồi vun gốc. Khi cây bắt đầu bói nụ nên bón thêm 5 - 7 tấn phân chuồng hoai, 80 - 100 kg urê, 150 kg lân, 50 kg ka li cho 1 ha. Khi bón phân nên đào rãnh cách gốc 20cm rồi bỏ phân vun đất lấp gốc. Tiếp đó tưới nước để cho phân ngấm dần. Tuỳ thuộc vào chất đất để quyết định lượng nước tưới sao cho nước vừa đủ ngấm, không ướt quá mà cũng không nên khô quá.

Muốn cho ớt ra nhiều cành, nhiều quả ta nên có thao tác bấm ngọn. Việc bấm ngọn để thúc cho cây ra cành phụ. Thông thường người ta bấm ngọn trước khi cây ớt ra hoa (khoảng 30 - 40 ngày sau khi trồng). Có những cây ớt ra quá nhiều cành thì nên tỉa bớt các cành yếu để dồn sức cho các cành khác đơm hoa kết trái. Việc bấm ngọn, tỉa cành là những thao tác làm cho cây nhận đủ ánh sáng, nhận đủ chất cho quá trình phát triển.

Phòng trừng sâu bệnh

a. Sâu ăn tạp: Sâu ăn tạp thường hay cắn lá, cắn quả có khi còn cắn ngang thân cây non. Loại sau này bao gồm sâu xanh, sâu xám...Để diệt loại sau này, người ta dùng các loại thuốc sau:

- Decis 2,5 EC nồng độ 0,3 - 0, 75 lít/ ha hoặc pha 6 - 15 cc cho bình 8 lít nước rồi đem phun.

- Trebon 10 EC nồng độ 1,5 lít/ ha.

b. Sâu chích hút: Cây bị sâu chích hút thì lá nhăn nheo, khô vàng rồi rụng. Sâu chích hút là các loại rầy, rệp và bọ trĩ. Chúng chích hút nhựa cây đồng thời cũng là tác nhân truyền bệnh sang cây ớt. Nếu phát hiện được bệnh thì nên dùng các thuốc sau.

- Sunmi - alpha 5 EC liều 0,3 - 0,75 lít/ ha (8 - 13 cc pha trong bình 8 lít nước).

- Bassa 50 EC liều lượng 1,5 - 2,5 lít/ ha (30 - 40 cc pha với 8 lít nước).

- Mipcin 20 EC: liều 2 - 2,5 lít/ha hay 35 - 40 cc pha với 8 lít nước.

c. Các loại bệnh khác:

Bệnh héo rũ: Do vi khuẩn Psendomonas solanaceorum gây ra. Bệnh này làm lá cây héo rũ.

- Bệnh chết nhanh: Do một loại nấm có tên là Choanephora cucurbitaum gây ra. Loại nấm này làm phá huỷ các tế bào bên trong sau đó lan dần ra bên ngoài làm chết từng nhánh cây.

Bệnh làm chết cây non: Nấm Rhizoctonia solaui pythium tấn công các cây con làm cây chết rũ ở sát gốc. Bệnh này xuất hiện là do đất ẩm và do sử dụng phân chưa hoại.

- Bệnh đốm quả: do nấm Collectotrichum gây ra. Biểu hiện của bệnh này là trên quả xuất hiện các vòng tròn đồng tâm, vỏ quả bị lõm sâu và đọng nước. Nếu bệnh nặng, các vết nhũn sẽ lây lan dần đến rụng trái. Bệnh đốm quả thường xuất hiện vào mùa mưa.

Để phòng trừ những loại bệnh trên, người ta có thể tiến hành bằng nhiều thao tác. Điều quan trọng là phải xử lý đất đai, xử lý hạt giống, theo dõi vườn cây thường xuyên để phát hiện bệnh. Bón nhiều phân kali, đạm và các loại phân chứa nhiều đồng, kẽm để tăng thêm sức đề kháng cho cây. Khi chọn giống nên lấy loại quả tốt, không có vết sâu bệnh phơi khô rồi cất kín. Đối với hạt giống nên xử lý hạt bằng Denlat C50 wp liều lượng 3 - 5g/ 100gam hạt giống...

Nên cày đất để phơi khô ải ít nhất 10 ngày, dọn sạch rác rưởi, xử lý đất bằng vôi bột để loại trừ mầm bệnh ra khỏi ruộng. Nên luân canh trồng các loại cây khác nhau, không nên trồng cây cùng loại sẽ dễ để lại mầm bệnh. 

Thu hoạch ớt

* Thu hoạch ớt khô: Khi trái chín, quả bắt đầu chuyển sang màu đỏ là có thể thu hoạch được. ớt tươi dùng để chế biến trực tiếp trong các món ăn hàng ngày. ớt chín có thể chế biến thành tương.

Quả ớt 

* Thu hoạch ớt rau: ớt rau thường dùng để xào nấu thay rau vì nó có vị ngọt, không cay. Lấy ớt không nên hái lúc già quá. Phải quan sát khi trái ớt bắt đầu nhạt dần màu xanh thì có thể thu hoạch được. ớt rau thu hoạch cũng chế biến thành món ăn trực tiếp.

* Chế biến ớt bột: ớt chín phơi khô, đem nghiền thành ớt bột, ớt bột có thể chế biến thành cari cũng có thể để nguyên chất rồi dùng dần.