Trồng và chăm cây hành lá phục vụ gia đình

Cách trồng và chăm sóc cây hành tại nhà 

1. Đặc điểm sinh học

Hành thuộc họ hành tỏi, tên khoa học là Alinin fistulosum (L). Hành có một số tên gọi khác như hành hoa, đại thông, thông bạch... Hành là cây thân cỏ, có mùi đặc biệt, lá hành có màu xanh, hình ống rỗng ruột. Mỗi cây thường có 6 - 7 lá, mỗi lá dài khoảng 50 - 50 cm. Hoa hành mọc chính giữa thân, cuống hoa cao khoảng 40cm hình trụ cứng. Hoa hành hình tròn. Hành có nhiều loại, hành tây, hành củ, hành hoa (hành lá).

Ảnh cây hành lá

* Hành tây: Có nguồn gốc từ xứ rét, củ to (đường kính 5 - 15cm) nặng 200 - 300g. Hành tây chỉ lấy củ, ăn như một loại rau.

* Hành củ: Phân biệt với hành hoa (hành lá) ở củ hành. Củ hành có đường kính khoảng 2 - 4 cm vỏ lụa màu vàng, mùi hăng. Củ làm gia vị.

* Hành lá: Phần thân dưới phình ra hơn to, màu trắng, thuôn dài.

2. Ứng dụng

Hành có vị thơm nên được dùng làm gia vị cho nhiều món ăn. Hành dùng để xào nấp, nêm vào canh, cháo, kho thịt. Củ hành có thể muối dưa, làm nộm, thân hành có thể ăn ghém (ăn sống)... Hành còn là một vị thuốc nam chữa được một số bệnh. Hành làm thuốc chữa ho, tiêu đờm, chữa bệnh ra mồ hội, làm lợi tiểu, sát trùng. Hành còn được dùng để chữa chứng bụng nước do gan cứng. Hành giã nhỏ đắp lên mụn nhọt làm tiêu mủ. Nước hành sắc lên để uống có thể chữa sốt, sốt rét, cảm...

3. Kỹ thuật trồng hành

a. Xử lý đất: 

Đất trồng hành phải tơi xốp, nhiều mùn, dễ thoát nước, ít chua. Làm đất phải cày bừa kỹ, phơi khô rồi đánh luống. Luống trồng hành cao 20 - 30cm, rộng 1 - 1,2m, khoảng cách giữa các luống khoảng 30cm. Trồng hành cũng phải theo hàng, hàng cách hàng khoảng 30cm. Hành trồng vào các hố, mỗi hố đều phải bón phân đầy đủ. Một héc ta đất trồng hành cần 15 - 20 tấn phân chuồng, 300kg lân, 250 - 300kg kali, 50kg tro bếp. Để tiết kiệm, người ta thường trộn đều các loại phân rồi bỏ vào từng hố. Sau đó phủ lên một lớp đất mỏng rồi mới bắt đầu trồng hành. 

b. Trồng hành

* Trồng hành bằng củ:

Trồng hành củ bắt đầu từ giữa tháng 9 đến giữa tháng 10 , mỗi héc ta cần khoảng 300 - 500kg hành giống. Củ hành giống phải chắc. Bóc củ hành ra từng múi, ngâm nước 2 - 3 giờ rồi đem trồng. Khoảng cách giữa hai củ hành là 20 - 25cm. Sau khi cắm hành xuống hố thì phủ nhẹ một lớp đất mỏng rồi phủ rơm rạ lên trên. Sau đó tưới một ít nước để giữ độ ẩm. 

Củ hành giống đang ngâm nước

* Trồng hành bằng hạt:

Người ta trồng như trồng lúa nghĩa là phải gieo mạ. Cần phải làm đất thành luống bằng phẳng. Hạt hành phải ngâm nước trước khi gieo. Mỗi diện tích khoảng 1m” cần 4 - 5 gam hạt. Gieo xong hạt thì phủ rơm rạ hoặc trấu rồi tưới nước để giữ ẩm. Gieo được khoảng 7 - 10 ngày thì hạt sẽ nảy mầm và sau 1 - 1,5 tháng có thể đem trồng ở ngoài ruộng.

Ruộng hành

c. Chăm sóc hành

* Hành trồng bằng củ:

 Hành củ trồng trực tiếp nên cần phải chú ý chăm sóc. Khi hành mọc mầm phải kiểm tra lớp rơm rạ, tránh rơm rạ đè gãy mầm hành. Hành 15 ngày thì tưới đạm (lần tưới sau tăng dần nồng độ). Cách 5 ngày tưới một lần. Nếu trời khô hành thì tưới dày hơn và thêm nhiều nước. Phải thường xuyên cuốc xới đất để cho thoáng khí.

* Hành trồng bằng hạt:

 Ở ruộng gieo hành, khi cây lên cao 5cm thì nên tưới phân urê loãng. Sau khi đưa hành trồng ra luống cũng cần phải phủ ra quanh gốc để giữ ẩm và cung cấp chất mùn. Sau khoảng 1 tuần thì tưới 1 lần. Khi cây hành phát triển bình thường thì phải vun gốc, xới đất thường xuyên để cây hành phát triển nhanh. Lưu ý rằng trước khi thu hoạch 15 ngày thì ngừng tưới phân.

4. Thu hoạch

* Hành củ: 

Hành củ trồng 1,5 - 2 tháng là có thể sử dụng được. Sau 3 tháng hành có thể muối dưa và 4 tháng trở lên có thể nhổ củ cất để ăn củ khô. Người ta thu hoạch khi ngọn hành đã ngả màu vàng. Nhổ hành lên, rũ sạch đất buộc thành túm rồi cất giữ. Hành cho năng suất khá cao, vào khoảng 20 - 25 tấn củ tươi/ 1ha. Chọn củ hành giống phải chọn củ chắc độ lớn trung bình. Củ to quá sẽ tốn giống, củ nhỏ quá sẽ làm cây lép, mọc yếu. Hành giống phải phơi khô ráo.

Củ hành được thu hoạch

* Hành hoa:

 Thu hoạch sau khi trồng 1 tháng. Có thể thu hoạch bằng cách tỉa cây lớn trước hoặc có thể nhổ cả khóm hành. Hành hoa trồng bằng hạt vì vậy phải chú ý chọn hạt tốt phơi khô, cất kỹ. Hạt giống phải gieo ngay vào vụ sau, không nên để quá vụ.

5. Phòng trừ sâu xanh da láng hại hành

Sâu xanh da láng là loại côn trùng gây hại nặng cho rau màu, nhất là hành. Lúc trưởng thành sâu có màu xám nhạt, cánh trước có điểm vàng nơi mép cánh. Bướm có đuôi lông dài màu xám. Đẻ trứng rải rác trên lá cây rau. Sâu non mới nở màu xanh nhạt, biến đổi sang màu xanh đậm khi tuổi sâu lớn, dài 10- 15mm. Sâu làm nhộng trong đất ở độ sâu khoảng 2- 8m, cách gốc 3- 10cm. Sâu non mới nở gặm lá hành thành những lỗ nhỏ li ti. Khoảng 2- 4 ngày sau, sâu chui vào cọng hành ăn phần mềm bên trong, chừa lại lớp màng trắng bên ngoài và ăn cụt đầu lá. Cọng hành bị sâu tấn công sẽ khô héo và chết. Sâu làm giảm năng suất hoặc gây thất thu hoàn toàn cả ruộng hành. Sâu xanh da láng thường phát sinh mạnh vào mùa khô, hại trên hành nặng nhất là vào tháng 1. Đây là loại sâu rất kháng thuốc.

Phòng trừ: Nên thường xuyên thăm đồng kiểm tra ruộng hành để phát hiện ổ trứng và ngắt bỏ.

Phải luân canh với các loại cây trồng nước. Làm đất kỹ để diệt nhộng.

Sâu xanh da láng có tập quán sống tập trung quanh ổ trứng khi mới nở, vì thế nên quan sát nếu thấy bướm bay vào ruộng hành đẻ trứng thì khoảng 2- 3 ngày sau phun thuốc sẽ đạt hiệu quả cao.

Nếu sử dụng dầu khoáng nên phun lúc sâu non ở bên ngoài cọng hành và không phun lúc trời nắng nóng. Thuốc điều hoà sinh trưởng côn trùng chỉ có hiệu quả khi sâu còn nhỏ (vì thuốc ức chế sự lột xác của sâu non). Sử dụng thuốc luân phiên. Nên phun thuốc lúc chiều tối mới đạt hiệu quả cao và chú ý thời gian cách ly.

Ngoài thiên nhiên, sâu xanh da láng bị rất nhiều thiên địch tấn công như: ong ký sinh Braconidae, ruồi Tachinidae, nấm Nomurea rileyi và loại virus NPV được ghi nhận là ký sinh và tiêu diệt sâu xanh da láng có hiệu quả nhất, tỉ lệ ký sinh đôi khi lên đến 80%.

Bản quyền bài viết thuộc về Thành Làm Nông